Arabuluculuk Hukuki Uyuşmazlıklarda Etkin ve Yapıcı Çözüm Arabuluculuk, taraflar arasındaki hukuki uyuşmazlıkların mahkeme sürecine taşınmadan veya yargılama devam ederken, tarafsız ve bağımsız bir arabulucu eşliğinde müzakere yoluyla çözümlenmesini amaçlayan alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Büromuz, ihtiyari ve dava şartı arabuluculuk süreçlerinde müvekkillerine hukuki danışmanlık sağlayarak sürecin mevzuata uygun, sistemli ve etkin şekilde yürütülmesine destek olmaktadır. Her uyuşmazlık kendi özellikleri içerisinde değerlendirilmekte; tarafların hak ve menfaatleri gözetilerek çözüm odaklı bir yaklaşım benimsenmektedir.
Arabuluculuk Nedir? Arabuluculuk, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu kapsamında düzenlenen ve tarafların kendi iradeleriyle çözüm üretmelerine imkân tanıyan bir uyuşmazlık çözüm yöntemidir. Bu yöntemde arabulucu, uyuşmazlığa ilişkin karar veren kişi değildir. Arabulucu; taraflar arasındaki iletişimi kolaylaştıran, müzakere ortamını yöneten ve çözüm sürecini tarafsızlık ilkesi doğrultusunda yürüten bağımsız üçüncü kişidir. Tarafların anlaşmaya varması hâlinde süreç anlaşma belgesi ile sona ererken, anlaşma sağlanamaması durumunda ise kanunda öngörülen hâllerde yargı yoluna başvurulması mümkündür.
Arabuluculuğun Temel İlkeleri Gönüllülük İlkesi Kanunla dava şartı olarak öngörülen uyuşmazlıklar saklı kalmak üzere taraflar arabuluculuğa başvurup başvurmamakta, görüşmelere devam etmekte veya süreci sonlandırmakta serbesttir. Tarafsızlık ve Bağımsızlık Arabulucu, taraflardan herhangi biri lehine hareket etmez. Süreç boyunca eşitlik ilkesini gözeterek müzakerelerin sağlıklı biçimde yürütülmesini sağlar. Gizlilik Arabuluculuk görüşmeleri sırasında paylaşılan bilgi ve belgeler kanunda öngörülen istisnalar dışında gizlidir. Bu ilke, tarafların müzakere sürecine güven içerisinde katılmasına katkı sağlar. Tarafların Çözüm Üretmesi Arabuluculukta amaç, uyuşmazlığa ilişkin kararı arabulucunun vermesi değil; tarafların ortak iradeleriyle kabul edebilecekleri bir çözüm üzerinde uzlaşmalarına yardımcı olmaktır.
- Arabuluculuğun Sağladığı Avantajlar
- Arabuluculuk, birçok hukuki uyuşmazlık bakımından taraflara önemli kolaylıklar sağlayabilmektedir.
- Mahkeme yargılamalarına kıyasla daha kısa sürede sonuçlanabilmesi
- Yargılama giderlerine göre daha ekonomik bir süreç sunabilmesi
- Tarafların çözüm üzerinde söz sahibi olması
- Gizlilik esasına göre yürütülmesi
- Ticari ve kişisel ilişkilerin korunmasına katkı sağlaması
- Tarafların ihtiyaçlarına göre daha esnek çözümler üretilebilmesine imkân tanıması
- Her uyuşmazlığın niteliği farklı olduğundan, arabuluculuğun uygunluğu somut olayın özelliklerine göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Dava Şartı Arabuluculuk Türk hukukunda bazı uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması kanunen zorunludur. Bu uygulama "dava şartı arabuluculuk" olarak adlandırılmaktadır. Dava şartı kapsamında bulunan bir uyuşmazlıkta arabuluculuğa başvurulmaksızın doğrudan dava açılması hâlinde mahkeme, dava şartının yerine getirilmediği gerekçesiyle davayı usulden reddeder. Arabuluculuk süreci sonunda anlaşma sağlanamaması hâlinde düzenlenen son tutanak ile dava açılması mümkündür. Ayrıca arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlenmesine kadar geçen sürede zamanaşımı ve hak düşürücü süreler kanunda öngörülen ölçüde durmaktadır.
- Dava Şartı Arabuluculuk Kapsamındaki Başlıca Uyuşmazlıklar
- Mevcut yasal düzenlemeler kapsamında dava şartı arabuluculuk özellikle aşağıdaki alanlarda uygulanmaktadır:
- İşçi ve işveren uyuşmazlıkları
- İşe iade davaları
- İşçilik alacakları
- Ticari alacak ve tazminat talepleri
- Kira hukukundan kaynaklanan birçok uyuşmazlık
- Kat mülkiyetinden doğan uyuşmazlıklar
- Komşuluk hukukundan kaynaklanan bazı uyuşmazlıklar
- Ortaklığın giderilmesi davaları
- Kanunda belirtilen tüketici uyuşmazlıkları
- Uyuşmazlığın dava şartı arabuluculuk kapsamında bulunup bulunmadığı her somut olay bakımından ayrıca değerlendirilmelidir.
Arabuluculuk Başvurusu Nasıl Yapılır? Dava şartı arabuluculukta başvurular, yetkili Adliye Arabuluculuk Bürosu aracılığıyla yapılmaktadır. Başvurular fiziki olarak gerçekleştirilebildiği gibi, mevzuatın izin verdiği ölçüde UYAP sistemi üzerinden de yapılabilmektedir. İhtiyari arabuluculukta ise taraflar, Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Siciline kayıtlı bir arabulucu üzerinde anlaşarak süreci doğrudan başlatabilirler. Başvurunun ardından arabulucu taraflarla iletişime geçerek ilk toplantının tarihini belirler ve müzakere süreci başlatılır.
Arabuluculuk Süreci Nasıl Sonuçlanır? Arabuluculuk görüşmeleri iki farklı şekilde sona erebilir. Anlaşma Tarafların uzlaşmaya varması hâlinde anlaşmanın kapsamını gösteren bir anlaşma belgesi düzenlenir. Anlaşamama Tarafların uzlaşamaması hâlinde arabulucu tarafından son tutanak düzenlenir. Dava şartı kapsamında bulunan uyuşmazlıklarda bu tutanak, dava açılabilmesi bakımından gerekli usul işlemlerinden biridir.
Arabuluculuk Anlaşma Belgesinin Hukuki Niteliği Arabuluculuk sonunda düzenlenen anlaşma belgesi, kanunda öngörülen şartların gerçekleşmesi hâlinde ilam niteliğinde belge olarak kabul edilebilir. Bunun için bazı hâllerde yetkili mahkemeden icra edilebilirlik şerhi alınması gerekir. Buna karşılık, kanunda öngörülen şartlar kapsamında anlaşma belgesinin taraflar, arabulucu ve taraf avukatları tarafından birlikte imzalanması durumunda ayrıca şerh alınmasına gerek bulunmaksızın ilam niteliğinde belge olarak kabul edilmesi mümkündür.
Bilgilendirme Notu: Bu sayfadaki bilgiler yalnızca genel bilgilendirme amacıyla sunulmuştur. İçerikler hukuki danışmanlık veya mütalaa niteliği taşımamakta olup her somut olay kendi özel koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.